Fuck die studieschuld: Waarom ik in twee jaar 30.000 euro ga aflossen

Ach, een studieschuld, dat is toch de beste lening die je kunt hebben? Nou, nee. Die gunstige voorwaarden? Die zijn geen zegen, die zijn een vloek. Een persoonlijk relaas over naïviteit, frustraties, onmogelijkheden en hoop. Waarom ik in twee jaar tijd dertigduizend euro ga aflossen.

Een tekening van de start van een hardloopwedstrijd waarbij sommige deelnemers een zwaar blok aan hun been hebben hangen, dat symbool staat voor hun studieschuld
Illustratie: Job van der Molen

Een studieschuld is de meest gunstige lening die er is. Die boodschap hoor ik veelvuldig aan het eind van de middelbare school, rond de eeuwwisseling.

Leraren, familieleden, vriendinnen, iedereen zegt hetzelfde: de voorwaarden zijn soepel, als je niet veel verdient hoef je ook niet veel terug te betalen, en als je straks eenmaal een baan hebt, betaal je het bedrag zo terug. Na vijftien jaar wordt het eventuele restant je nog kwijtgescholden ook.

De naïeve 18-jarige versie van mij gelooft het maar wat graag. Geld om alles zelf te betalen heb ik niet, mijn ouders evenmin. Wat is het alternatief, niet studeren? In Hardenberg blijven wonen, voor altijd werken bij de Blokker?

Het begin: lenen voor een studentenkamer

In 2000 begin ik met culturele antropologie aan de Universiteit Utrecht. Ik leen voor m’n studiegeld, voor mijn boeken, voor de huur van mijn kamer.

Werken doe ik ook, als oppas, als afwasser, als barvrouw en als beveiliger. Dat laatste baantje, waarbij ik ’s avonds laat met een zware zaklamp door een verlaten verzekeringskantoor struin, is verreweg het meest lucratieve.

Waar mijn verdiende geld blijft? Ik zit in de kroeg. Weekendjes weg. Ik doe veldwerk in Guatemala en voor mijn afstudeeronderzoek verblijf ik een tijd op Cuba. Na m’n afstuderen plak ik er nog een master journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen aan vast.

Niet durven kijken hoeveel het is

Jaren durf ik niet te kijken tot welke hoogte mijn studieschuld is opgelopen. Het is meer dan dertigduizend euro, vermoed ik. Die gedachte stemt me moedeloos.

Pas als ik in 2007 een baan bij Trouw heb gefikst, besluit ik het op te zoeken. Met grote ogen staar ik naar het bedrag: 51.759,61 euro.

Eénenvijftigduizendzevenhonderdnegenenvijftig euro en éénenzestig cent.

Fuck.

Wat nu? Negeren maar

Wat nu? Ik besluit dit astronomische bedrag te negeren. Na je afstuderen hoef je nog twee jaar niet af te lossen. Dat het niet hoeft maar natuurlijk wel kan komt niet in me op. En dat de rente doorloopt heb ik niet in de gaten.

In 2008 kopen mijn vriend en ik een huis in Groningen, waar ik ga werken bij Dagblad van het Noorden. Ondanks mijn studieschuld is een hypotheek snel geregeld, banken zijn kort voor de crisis allesbehalve streng.

Laten we vijfhonderd euro per maand van die studieschuld aflossen, zegt mijn vriend, dat schiet tenminste op. Opluchting bij mij. Ik heb een baan, ik los af, het komt best goed.

Relatie verbroken, huis verkocht

Vier jaar later. De relatie is verbroken, het huis verkocht. Ik ben 31 jaar, alleen, en ik zit met een restschuld van achtduizend euro.

Zoveel mogelijk schraap ik bijeen maar het is lang niet genoeg. Ik sluit een persoonlijke lening van 6.800 euro af bij ABN Amro. Rente: ruim 10 procent. Mijn studieschuld is dan nog altijd 33.786,68 euro.

De realiteit knalt erin. Ik heb vette schulden en geen idee hoe ik eraf kom. Voor een sociale huurwoning verdien ik te veel. Een hypotheek krijg ik in mijn uppie niet. Wil ik ook niet, zo zonder spaargeld. Ik huur een klein appartement in de vrije sector. Kosten: zo’n achthonderd euro per maand.

Eerst die lening van de ABN Amro aflossen, besluit ik, met z’n hoge rente. Dik zes jaar lang 133,18 euro per maand, aldus het contract. Dat het sneller kan, komt opnieuw niet in me op.

Ach, rijk worden is niet nodig

Langzamerhand voel ik berusting. Het bestaan als vrijgezel blijkt heerlijk. Gretig maak ik gebruik van de mogelijkheid om het aflossen van mijn studieschuld tijdelijk te stoppen. De rente zakt in 2013 naar 0 procent, dus het kost me niets.

Zie? Handig, die soepele voorwaarden van de DUO.

Ik besef: rijk zal ik niet worden. Ach, dat hoeft ook niet. Ik reis nog altijd en ik koop boeken, verder leef ik sober. Het leven is leuk zat.

Schaamte

In 2014 zet ik mijn schulden op een rij. Nog vier jaar aflossen bij de ABN Amro, en daarna nog tien jaar voor de studieschuld. Dan ben ik over veertien jaar schuldenvrij, als ik 46 jaar ben.

Ik schaam me ervoor. Ik ken best wat mensen met een studieschuld, maar bijna niemand met zo’n groot bedrag als ik. “Ruim twintigduizend euro”, zeg ik vaak als iemand me vraagt hoeveel het is. Een bekende vertelt dat haar studieschuld 25.000 euro is. “Die van mij is ook zoiets”, zeg ik. “Ietsje meer, misschien.”

Hoe ouder ik word, hoe meer gefrustreerd ik raak. Het is 2016, ik ben halverwege de dertig, ik zit klem. Tuurlijk, ik reis, en ik koop boeken. Maar ik bouw niks op. Een huis kopen? Vergeet het maar. Een hypotheek krijg ik niet meer. Sparen zit er niet in, rijk worden evenmin. Als ik nog eens kinderen krijg, zullen ook zij op een studielening aangewezen zijn.

Gunstige voorwaarden: geen zegen maar vloek

Het lijkt zo relaxed, dat je jaren en jaren over het afbetalen mag doen. Maar dat is het niet. Al die jaren is het geld dat ik verdien niet van mij. Niet echt.

Dat ik vijftien jaar over het aflossen van mijn studieschuld mag doen, betekent dat mijn leven vijftien jaar op pauze staat. Een hels scenario. Die gunstige voorwaarden zijn geen zegen, ze zijn een vloek.

Begin 2017 spreek ik een vriend. Zijn studieschuld is bijna net zo hoog als die van mij. “Ik ga het in drie jaar aflossen”, vertelt hij. Ik schiet in de lach.

Hij laat me een app zien op zijn telefoon waarmee hij zijn budget bijhoudt. Dat werkt goed, zegt hij. De app kost ruim vijftig euro per jaar. Ik lach nog harder. In drie jaar tijd tienduizenden euro’s aflossen en nog geld betalen voor software ook. Idioot.

De fertiliteitskliniek

Ondertussen groeit mijn wens om moeder te worden. Een grote beslissing, zo in mijn eentje, ook financieel. Een behandeling in een fertiliteitskliniek wordt grotendeels vergoed, ontdek ik. Toch blijft er een paar duizend euro over die ik zelf zal moeten betalen.

Ik denk terug aan die vriend en zijn financiële software. Ik stuur hem een berichtje. ‘Hey, hoe heet die budget-app ook weer?’

Het programma heet You Need a Budget, stuurt hij terug. Ik meld me aan en ga aan de slag. Mijn inkomsten gaan erin, net als mijn vaste lasten. Elke euro die ik verdien, geef ik een bestemming. Ik schrik van hoeveel ik aan boodschappen uitgeef.

Ik zet mezelf op rantsoen en stop elke maand geld in het potje voor een kind. En warempel, haast ongemerkt spaar ik drieduizend euro bij elkaar.

Drieduizend euro in vier maanden?

Het gemak waarmee dat gaat, verbaast me. In vier maanden drieduizend euro? Als dat kan, wat kan er dan nog meer? En waar in godsnaam is mijn salaris van de afgelopen jaren gebleven? Had ik niet véél en véél meer kunnen aflossen? Ik realiseer me hoe onverstandig het is dat ik die akelig dure lening bij de ABN Amro zo langzaam aan het afbetalen ben.

Het is om verdrietig van te worden, maar gelukkig ben ik een optimist. Ik begin mogelijkheden te zien. Ik krijg hoop, voor het eerst in jaren.

Zwanger en fanatiek

Begin 2019. Ik ben vier maanden zwanger en ik heb net m’n dertiende maand en al m’n vakantiegeld overgemaakt naar de ABN Amro en de DUO. Bijna vierduizend euro. M’n totale schuld gaat daardoor omlaag naar 31.577,67 euro.

Hoppa.

Fanatiek werk ik aan een plan. Twee jaar, dan ben ik overal vanaf. Twee jaar zonder vakanties, zonder concerten, zonder kroegen, zonder restaurants. Twee jaar met tweedehandskleding. Twee jaar doorrijden in m’n donkerblauwe Toyota Starlet van twintig jaar oud.

Zuinig leven werkt aanstekelijk. Steeds ontdek ik nieuwe mogelijkheden. Ik hoef geen nieuwe iPhone, dus m’n abonnement kan omlaag van 46,32 naar 19,95 euro per maand. Die kortingskaart van de NS? Treinkaartjes op internet blijken voordeliger. Ik ga naar de Aldi en kook voor vier man, kunnen er mooi drie porties de vriezer in. Mijn halve huisraad zet ik op Marktplaats. Tientallen boeken verkoop ik. Zelfs mijn oude hardloopschoenen leveren geld op.

De schrijver van dit blog, Maaike Wind, met haar zoon.

Gevoel van vrijheid

Ik schrijf dit verhaal op 8 oktober 2019. Mijn zoon is 5 maanden. Mijn studieschuld is 21.999,99 euro. Ergens in 2020 ben ik schuldenvrij. Nog sneller dan die vriend, waarschijnlijk.

Het voelt goed. Heel goed.

Ik had verwacht dat het beperkend zou voelen, dat het aflossen afzien zou zijn. Het tegendeel blijkt waar. Tuurlijk, soms baal ik en soms mislukt het. Maar meestal gaat het goed. Ik loop al maanden rond met een intens gevoel van vrijheid.

Rijk worden kan nog best

Inmiddels ben ik 37 jaar. Voor ik veertig ben, is mijn salaris weer van mij. Dan is de achterstand weggewerkt. Dan kan ik sparen, een huis kopen, reizen, doen wat ik maar wil.

Zelfs rijk worden kan nog best, met de minstens dertig jaar die ik nog kan werken. Niet dat ik per se veel geld hoef, dan was ik wel bankier geworden, maar ik ga mijn kind zo’n ellendige studieschuld besparen.

“Ik heb net tweeduizend euro overgemaakt naar de DUO”, vertel ik trots aan een collega. Hij schudt zijn hoofd. “Zo hou je toch helemaal niks over?”, zegt hij. “Zo fanatiek hoeft het niet, joh. Zo’n studieschuld is toch de meest gunstige lening die er is?”

Maaike Wind

Studieschuldbezitter

Durfde lang niet te kijken hoe hoog haar studieschuld was. Deed het toen toch. Schrok. Werd moedeloos. Begin 2019 was ze het zat. Fuck die studieschuld. Aflossen, en rap. Dertigduizend euro in twee jaar. Doe mee!

6 REACTIES

  1. Ik denk dat dit persoonlijk is en situatieafhankelijk. Ik heb ook een dergelijke schuld, maar verdien (nog) een dergelijk bedrag dat ik wel in aanmerking kom voor een sociale huurwoning. Ik heb dus geen last van eventuele problematiek rondom een hypotheek. Ik heb ook geen partner of behoefte daaraan, laat staan kinderen.

    Ik ben wel een beetje aan het sparen voor later, dat lukt best. Ik betaal ongeveer € 10 per maand af op het moment van mijn studieschuld, zo heeft DUO het berekent aan de hand van mijn draagkracht. Ergens is dat lachwekkend. De rente is nu 0% (en staat voor mij als zodanig vast tot ergens in 2024), maar in voorgaande jaren is er wel rente bijgekomen. Ongeveer het drievoudige van wat ik nu per maand terugbetaal.

    Ik heb ook een aantal jaren geen bedrag terugbetaalt, ook vanwege mijn draagkracht. Er is een kleine 4 jaar van de 15 jaar voorbij inmiddels. Als er niks verandert (en ik hoop dat dat wel gebeurt, daar doe ik ook mijn best voor) gaat er voor mij uiteindelijk een hoger bedrag aan schuld worden kwijtgescholden dan waarmee ik ben begonnen (ik verwacht niet dat het rentepercentage hetzelfde blijft voor de komende 11 jaar).

    Ik kan niet met de schuld zitten. Ik heb meer last van de flexibilisering. Binnen mijn werkveld werk vinden blijkt erg lastig, dus ik kom op andere plekken terecht. Veelal via uitzendbureaus. Het ene tijdelijke baantje na het andere. Ik bouw dus niks op via werkgevers/qua carrière. Ik ben dus zelf maar begonnen met een appeltje voor de dorst aan te leggen voor later.

    Ik heb wel veel bewondering voor dit verhaal. Ik vind het heel knap dat je in zo’n korte tijd zo’n bedrag aflost. Wellicht kom ik in de toekomst ook in de situatie dat de studieschuld wel als een belemmering gaat voelen. Ik neem de boodschap hier zeker mee, voor het geval dat. Ik zal de app vast downloaden.

    • Ha Theo, dankjewel voor je uitgebreide reactie! Je hebt natuurlijk gelijk, het verschilt enorm per persoon. De een verdient veel meer dan de ander, en waar de een wakker ligt van zo’n schuld slaapt een ander rustig door.

      En ik realiseer me ook zeker dat ik het niet slecht heb. Aan de ene kant voelt het soms alsof ik het niet ruim heb, met maar één inkomen en m’n dure appartement. Aan de andere kant zie ik hoe fijn een vast inkomen is, tenminste, wel zolang ik bezig ben met aflossen.

      En hey, wat rot van die uitzendbureaus steeds! Dat schiet zo niet op natuurlijk. Ik wens je veel succes!

  2. Inspirerend! En ik waardeer het enorm dat je je verhaal zo open deelt. Er is nog best wat taboe rondom studieschuld en ik voel zelf ook een grote drempel als ik hardop zou moeten uitspreken hoeveel het is (veel. heel veel.). Niet uit schaamte, want ik heb nergens spijt van, maar wel omdat het gewoon zo ontzéttend veel geld is. Ik ben nieuwsgierig geworden naar die app, ga er eens naar kijken :).

    • Hey, dankjewel! En ja, dat taboe, dat was precies waarom ik het schreef! Ik zat er ook al een tijdje tegenaan te hikken. Eng wel, omdat bijna niemand hierover praat. En toen dacht ik, fuck dat, laat ik dan zelf beginnen. En over YNAB, het kan in het begin wat ingewikkeld zijn, nogal veel mogelijkheden, maar als je een tijdje bezig bent wordt het vanzelf logisch.

  3. Hoewel ik de leeftijd van een studieschuld aflossen al lang achter mij heb gelaten, heb ik het artikel met veel interesse gelezen. Moedig van jou om dit zo openlijk te bespreken. Ik hoop dat veel mensen die in dezelfde situatie zitten, en dat zijn best veel, dit lezen en hier hun voordeel mee doen. En ik wens jou heel veel succes en alle goeds in je verdere, straks schuldenvrije, leven.

    • Ha Arend, dankjewel voor je bemoedigende woorden! Ik hoop ook dat anderen iets aan mijn ervaringen hebben, dat is precies waarom ik dit blog begonnen ben. En jij ook veel succes met je (hopelijk nog steeds) schuldenvrije bestaan!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alsjeblieft een bericht in!
Vul hier je naam in

Mijn studieschuld 🤬

60%
Het was €51.759,61. Nu nog €20.499,99.

Instagram

Jawel, een nieuwsbrief

Verschijnt soms. Best leuk wel. Geen spam.