Hypotheek en studieschuld verzwijgen: wat kan, wat mag en wat is slim?

Wil je een hypotheek en overweeg je je studieschuld te verzwijgen? In dit verhaal leg ik uit wat je weten moet.

Ik laat je zien wat kan, wat mag en wat slim is. (Liegen is strafbaar, bijvoorbeeld. En een huis kopen is helemaal niet handig als je nog een schuld hebt.)

Let’s go.

De gevel van een lief huisje (mocht je een hypotheek willen afsluiten dan is je studieschuld verzwijgen een slecht idee)
Als je een hypotheek wilt afsluiten dan is je studieschuld verzwijgen een slecht idee. Foto: Christopher Harris

Je studieschuld verzwijgen voor een hypotheek, is dat handig?

Het is niet verstandig om je studieschuld te verzwijgen voor het verkrijgen van een hypotheek. Liegen over je schuld is strafbaar. Als je informatie achterhoudt, loop je het risico dat je je hypotheek moet terugbetalen (en daardoor je huis moet verkopen) en dat de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor jou niet geldt.

Inhoudsopgave

Waarom zou je je studieschuld eigenlijk verzwijgen?

Hoe hoger je schulden zijn, hoe minder je kunt lenen voor het kopen van een huis. Logisch wel: een bank leent liever geen geld uit aan iemand die het niet terug kan betalen. En iemand met schulden vormt een groter risico dan iemand zonder schulden. Als je je studieschuld verzwijgt, kun je dus een hogere hypotheek krijgen.

Is het verzwijgen van je studieschuld strafbaar?

Profielfoto van Charlotte Meindersma van Charlotte's Law
Charlotte Meindersma

Jazeker is dat strafbaar, zegt jurist Charlotte Meindersma. “Het is simpel. Een hypotheekverstrekker zal vragen naar al je schulden. Je studieschuld verzwijgen is liegen, oftewel: valsheid in geschrifte. Dat is een strafbaar feit. Daar kun je voor achter de tralies belanden, in theorie.”

De kans dat je daadwerkelijk voor een rechter moet verschijnen is niet groot. Banken doen meestal geen aangifte. Ze hebben doorgaans in hun voorwaarden opgenomen dat ze de volledige schuld kunnen opeisen als blijkt dat iemand heeft gelogen, legt Meindersma uit. Strafvervolging blijft dan uit.

(Trouwens! Deze Charlotte Meindersma is tof. Onder de naam Charlotte’s Law is ze te vinden op YouTube en op Instagram en ze heeft ook een fijn blog.)

Moeten hypotheekverstrekkers verplicht naar je studieschuld vragen?

Nee. Wettelijk gezien hoeven ze er niet naar te vragen. In de praktijk zullen ze het wel vaak doen. Banken en andere hypotheekverstrekkers willen weten hoeveel financiële verplichtingen je hebt zodat ze zo goed mogelijk kunnen inschatten hoeveel risico ze lopen als ze jou veel geld lenen.

Maar, als een hypotheekadviseur niet naar je studieschuld vraagt dan hoef je er zelf niet over te beginnen, vertelt jurist Meindersma.

En wat als een bank naar je studieschuld vraagt en je geeft aan dat je daar niet over wilt praten? Dan lieg je niet, toch? True. Van valsheid in geschrifte is dan inderdaad geen sprake. Maar van het krijgen van een hypotheek waarschijnlijk ook niet.

Wat gebeurt er als je wordt betrapt?

De problemen zijn groot als het misgaat, waarschuwt Meindersma. Als een bank ontdekt dat je je studieschuld hebt verzwegen bij de aanvraag van je hypotheek dan kan die bank het volledige hypotheekbedrag opeisen.

Dat betekent dat je het bedrag ogenblikkelijk moet terugbetalen.

Hoe? Door je huis te verkopen, waarschijnlijk. En dan moet je hopen dat je huis niet minder waard is geworden, want dan moet je ook nog elders geld vandaan halen.

(Je hebt zo’n groot bedrag immers waarschijnlijk niet op de plank liggen, anders had je heel die hypotheek niet nodig gehad. En dan had je die akelige studieschuld inmiddels ook wel afgelost.)

Komen hypotheekverstrekkers er makkelijk achter dat je je studieschuld verzwijgt?

Niet echt. Een studieschuld die je hebt bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) staat niet geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Dat heeft de politiek zo besloten.

Dat betekent dat banken en hypotheekverstrekkers je studieschuld daar niet kunnen opvragen. En ook DUO zelf zal ze niets vertellen. Ze zijn dus afhankelijk van wat jij besluit te vertellen.

Bij het aanvragen van een hypotheek willen banken meestal wel bankafschriften inzien. Als jij regelmatig geld naar DUO overboekt, bestaat natuurlijk de kans dat een bankmedewerker dat op je bankafschriften ziet.

Maakt het uit welke hypotheekverstrekker je kiest?

Jep. Niet alle hypotheekverstrekkers werken op dezelfde manier. Uit een inventarisatie van Vereniging Eigen Huis blijkt bijvoorbeeld dat 30 procent van de banken en andere geldverstrekkers klanten vraagt naar een verklaring van DUO waarop de hoogte van een eventuele studieschuld staat.

Minister Kajsa Ollongren stelde trouwens in 2019 voor een schuldverklaring van DUO in te voeren voor studenten met een studieschuld. Door die verklaring zouden hypotheekverstrekkers altijd kunnen zien hoeveel studieschuld iemand heeft. De Tweede Kamer stemde tegen dus het plan ging niet door.

Kun je veel minder lenen met een studieschuld?

Dat hangt af van hoe groot je studieschuld is. En ook maakt het uit of je onder het oude of het nieuwe leenstelsel valt.

Check ook deze video van NOS op 3.


Val je onder het oude stelsel? Dat tellen hypotheekverstrekkers 0,75 procent van je (oorspronkelijke) totale studieschuld als maandelijkse verplichting, schrijft het Nibud. Val je onder het nieuwe stelsel, dan rekenen ze met 0,45 procent van je schuld.

De reden: onder het nieuwe leenstelsel doe je maximaal 35 in plaats van 15 jaar over het aflossen. Je minimale maandbedrag bij DUO is daardoor lager. Dat betekent dat je meer financiële ruimte overhoudt voor andere dingen, zoals een hypotheek.

Overigens telt je studieschuld minder zwaar mee dan andere schulden. Als het gaat om een persoonlijke lening haalt hypotheekverstrekker Obvion 2 procent van het openstaande bedrag af van je maximale hypotheekbedrag.

Hoeveel scheelt het precies? Een rekenvoorbeeld

Meer weten? Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) dook in augustus 2018 uitgebreid in studieschulden en hypotheken en publiceerde een uitgebreid rapport.

In dit document staat een rekenvoorbeeld voor een eenverdiener met een bruto jaarinkomen van 40.000 euro.

Meer weten? Ook de Consumentenbond geeft een uitleg over studieschulden en hypotheken, inclusief een rekenvoorbeeld.

Waarom rekenen banken in principe met je oorspronkelijke studieschuld?

Banken en andere hypotheekverstrekkers kijken bij hun berekeningen in principe naar het bedrag dat je studieschuld oorspronkelijk was. Begon je met een schuld van vijftigduizend euro (zoals ik) en is daar nog maar een klein beetje van over? Grote kans dat ’n bank net doet of je nog steeds op min vijftigduizend staat.

De oorzaak hiervan is dat het minimale bedrag dat je maandelijks moet aflossen bij DUO gedurende de looptijd van je studielening hetzelfde blijft. Je financiële verplichting (en dus het extra risico dat banken met jou lopen) blijft gelijk, ook als je al flink wat hebt afbetaald.

Frustrerend wel. Het is dan ook een belangrijke reden waarom menigeen besluit zijn studieschuld te verzwijgen.

Maar laat die schobbejakken dan ook rekening houden met mijn actuele schuld!

Ja. Eens. Dat zouden hypotheekverstrekkers moeten doen. En dat mogen ze ook doen, schrijft de Rijksoverheid. Banken zijn niet verplicht om met je oorspronkelijke schuld te rekenen.

Gelukkig passen steeds meer banken hun regels aan. Er zijn inmiddels best hypotheekverstrekkers te vinden die willen rekenen met je actuele schuld in plaats van met het oorspronkelijke bedrag.

Dat kan op twee manieren:

  1. Als je extra hebt afgelost, dus méér dan je minimale verplichting, kun je DUO vragen om een nieuw maandbedrag. Dat bedrag zal lager zijn, en daardoor kun je een hogere hypotheek krijgen.
  2. Als je je studieschuld binnenkort volledig hebt afgelost, kun je een hypotheekverstrekker vragen er alvast geen rekening meer mee te houden. Je financiële verplichting aan DUO vervalt immers snel.

In beide gevallen kun je een hogere hypotheek krijgen zonder dat je studieschuld hoeft te verzwijgen.

De officiële berichten die je hiervoor nodig hebt kun je opvragen bij DUO. (Nieuwsgierig wat je daar nog allemaal meer kunt vinden? Ik schreef dit overzicht.)

Het loont dus om goed rond te vragen.

(Het loont trouwens nog meer om nog even te wachten met het afsluiten van een hypotheek. Los eerst je studieschuld af en koop daarna pas een huis. Daarover hieronder meer.)

De risico’s van het verzwijgen van je studieschuld bij het afsluiten van een hypotheek

Je studieschuld verzwijgen kan en er is best ’n aardige kans dat niemand erachter komt. Is het dan slim om te doen?

Nope. Niet echt. Er zitten risico’s aan. Kijk maar.

  • Die strafbaarheid dus. De kans dat je bedrog op een rechtszaak uitloopt is weliswaar klein, maar boy, de gevolgen zijn groot. Artikel 225 in het Wetboek van Strafrecht noemt valsheid in geschrifte een misdrijf. Je kunt er een gevangenisstraf van maximaal zes jaar voor krijgen, of een boete van maximaal 83.000 euro.
  • Als je je studieschuld verzwijgt, verspeel je je recht op NHG. (Deze Nationale Hypotheek Garantie helpt huizenbezitters die hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Moet je je huis verkopen en blijf je zitten met een restschuld? De NHG kan je deze restschuld kwijtschelden, mits je aan hun voorwaarden voldoet.)
  • Lekker toch, een extra duur huis omdat de bank je studieschuld niet meetelt? Nou, nee. Vergis je niet: als je een hoge hypotheek hebt, ben je nog jarenlang bezig met aflossen en het betalen van rente. Wil je snel financieel onafhankelijk worden, dan moet je juist zorgen dat je zo rap mogelijk van al je schulden af bent.

Waarom je geen huis moet kopen als je nog een studieschuld hebt

Jaaaa, je wilt een huis kopen. Snap ik. En je wilt het ook snel want huren is duur. Zeker. Met een eigen huis bouw je iets op, toch? Dan werk je aan je toekomst. En dat is verstandig, immers.

Nou, nee.

Tenminste, je moet het natuurlijk zelf weten. Ik luisterde zelf vroeger ook niet naar het advies dat ik tegenwoordig geef. Ik kocht een huis in 2008, net voor de crisis. M’n studieschuld was toen ruim vijftigduizend euro.

Fijn, dacht ik toen. Lekker aan m’n toekomst werken.

Hoe dat afliep? Beroerd. Lees maar.

Nu weet ik: wie rijk wil worden, moet zorgen dat-ie geen schulden heeft. Dat is de eerste stap.

Het krijgen van een hypotheek is verworden tot een spel. Wie lukt het om het hoogste bedrag af te sluiten? Je studieschuld verzwijgen, het rood staan op je bankrekening stopzetten, en hup, je kunt nog meer lenen. Hoera!

Vergis je niet: van geld lenen word je niet rijk. Oók niet als het gaat om een hypotheek. En al helemaal niet als je ondertussen nog een studieschuld hebt.

Wat je dan wel moet doen? Focussen op aflossen

Focus, dat heb je nodig. Ik schreef er pas dit verhaal over. Hieronder een samenvatting.

Het punt is, als je alles tegelijk wilt doen, dan doe je alles een beetje. Als je een huis koopt, heb je wat spaargeld nodig. Wat als het dak lekt? En je pensioen, ja, daar moet ook wat geld naar toe. En nu sparen voor de studie van je kind, dat is ook slim toch? En dan los je ondertussen gewoon het minimumbedrag van je studieschuld af.

Toch?

Kan. Zo doen velen het. In de problemen zal je er niet van geraken.

Maar opschieten doet het ook niet.

Tuurlijk, een koophuis en de opleiding van je kind en je pensioen zijn alle drie belangrijk. Maar als je alles tegelijk doet, doe je alles een klein beetje. En voor je het weet ben je nog tien jaar geld naar DUO aan het overmaken, als het niet langer is.

Keihard focussen op aflossen. Heel die studieschuld weg in een jaar of wat. Dat kan ook. En dan heb je daarna extra veel financiële ruimte om te sparen voor je pensioen en je kind.

Wat wil je met je leven? En past een hoge hypotheek daarbij?

Denk eerst eens even na over wat je met je leven wilt. Snel rijk worden? (Dat kan!) De snelste manier is om geen schulden te hebben. Veel reizen? Vaak uit eten? Hoe meer je leent, hoe meer geld je elke maand aan de bank betaalt. En hoe meer geld je aan rente weggooit.

Misschien word je gelukkig van een groot huis. Misschien vind je het helemaal niet erg om een flink deel van je salaris kwijt te zijn aan een hypotheek. In dat geval: leef je uit.

Maar pas op: het is een fuik. Stap binnen bij een hypotheekadviseur en je krijgt ogenblikkelijk te horen hoeveel je maximaal kunt lenen.

Dan kun je twee dingen doen:

  1. Rap naar Funda vliegen om te checken wat je voor dat maximumbedrag allemaal voor moois kunt krijgen.
  2. Je realiseren dat je niets met dat bedrag hoeft. Dat je misschien een heerlijk huis kunt kopen voor de helft.

Zelf ben ik er wel uit: voor ik ook maar iets anders doe, los ik mijn studieschuld af. Super fanatiek. Dertigduizend euro in twee jaar. Eind 2020 ben ik ervan af.

Daarna wil ik waarschijnlijk wel een huis kopen. Een klein huisje dan, voor een redelijk bedrag, met een hypotheek die ik niet in 30 maar in 15 jaar aflos.

***

Heb je zin om ook supersnel van je studieschuld af te zijn? Doe met me mee! Hier vind je mijn stappenplan.

Maaike Wind

Studieschuldbezitter

Durfde lang niet te kijken hoe hoog haar studieschuld was. Deed het toen toch. Schrok. Werd moedeloos. Begin 2019 was ze het zat. Fuck die studieschuld. Aflossen, en rap. Dertigduizend euro in twee jaar. Doe mee!

4 REACTIES

  1. Wat ik jammer vind is dat je zegt koop geen huis met een studieschuld maar wat als je die al hebt? Ik heb een koopwoning en een fikse studieschuld. Mijn koopwoning, 500 euro in de maand, is een stuk voordeliger dan welke (sociale)huurprijs dan ook (althans, in de regio waar ik woon) Destijds zei mijn hypotheekadviseur dat we het niet hoefde te benoemen toen ik er zelf over begon. Het was geen punt en had geen invloed als ik maar wist dat het voor mezelf te doen was. Dat is en was het. Nu lees ik dit stuk en ben ik strafbaar en weet ik veel wat. Daar schrik ik wel van. Wat moet nu doen? M’n huis verkopen? De bank inlichten? Ik vind mijn huis wel een goede investering. Mijn maandlasten zijn laag en ik zie het als investering. Mijn hypotheekbedrag slinkt elke maand en zolang de waarde te veel daalt hou ik er straks nog wat leuks aan over ook.

    • Als je al een koophuis hebt, dan is er wellicht niks aan de hand hoor! Vroeger waren hypotheekverstrekkers niet zo streng. Ik heb zelf een koophuis gehad van 2008 tot en met 2013, ook met een hypotheek. Destijds vonden banken het nog geen probleem als je een studieschuld had. Pas na de economische crisis veranderde dat. Bovendien, als je hypotheekadviseur zei dat het niet hoefde, dan zit je vast sowieso wel goed, lijkt me. Het is pas strafbaar als je liegt als een hypotheekverstrekker ernaar vraagt. En als je de maandelijkse kosten gewoon altijd betaalt, zal je vast geen klachten krijgen. Maar hey, als je twijfelt, dan zou ik vooral die hypotheekadviseur van destijds nog eens vragen.

  2. Strafbaar ja. En het kan een probleem zijn. Maar wie heeft er belang bij? De bank niet, een huis gedwongen verkopen betekent dat de bezitter waarschijnlijk met een moeilijk te betalen restschuld achterblijft. Het is dan voor de bank veel gemakkelijker en goedkoper om de fraudeur gewoon te laten zitten zolang er netjes wordt afbetaald. Geen slapende honden wakker maken en zo.
    Moet je liegen, nee dat niet. Is de kans dat je er veel nadeel van ondervindt groot? Ook niet. Als alles misgaat, dan wel natuurlijk. Als je achterloopt met je hypotheek, vraagt om een afbetalingsregeling of een tijdelijke betaalsop of iets dergelijks, bij ziekte of werkeloosheid. Dan zal de bank je budget nagaan, en als er dan opeens een studieschuld om de hoek komt kijken, dan… zijn ze waarschijnlijk niet zo aardig en zit je al snel in de WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) en mag je hopen dat je na 3 jaar houtje bijten weer wat perspectief hebt.

LAAT EEN BERICHT ACHTER

Schrijf alsjeblieft je bericht!
Vul hier je naam in

Mijn studieschuld 🤬

71%
Het was €51.759,61. Nu nog €15.220,33.

Maaike Wind

Journalist en studieschuldbezitter

Durfde lang niet te kijken hoe hoog haar studieschuld was. Deed het toen toch. Schrok. Werd moedeloos. Begin 2019 was ze het zat. Fuck die studieschuld. Aflossen, en rap. Dertigduizend euro in twee jaar. Doe mee!

Jawel, een nieuwsbrief

Verschijnt soms. Best leuk wel. Geen spam.